Ελεύθεροι επαγγελματίες: Στο μικροσκόπιο της εφορίας όσοι αμφισβητούν το τεκμαρτό εισόδημα

Η περίοδος της απλής φορολογικής δήλωσης τελειώνει για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που επέλεξαν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα και να ζητήσουν φορολογικό έλεγχο. Η φορολογική διοίκηση προετοιμάζει πλέον έναν νέο κύκλο εκτεταμένων διασταυρώσεων, με το ενδιαφέρον να μην περιορίζεται μόνο στα δηλωμένα εισοδήματα αλλά να επεκτείνεται συνολικά στον τρόπο ζωής, στα περιουσιακά στοιχεία και στις οικονομικές κινήσεις των φορολογουμένων.

 

Η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί μηχανισμό εντατικών ελέγχων για όσους δήλωσαν ότι διαφωνούν με το ύψος του φόρου που προκύπτει από το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, ενώ από το φθινόπωρο ο έλεγχος θα επεκταθεί και στις φετινές φορολογικές δηλώσεις όσων επιλέξουν την ίδια διαδικασία.

 

Το νέο πλαίσιο μετατρέπει ουσιαστικά την αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος σε πλήρη φορολογικό έλεγχο, με την εφορία να αποκτά πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών και προσωπικών στοιχείων.

 

Εκτεταμένοι έλεγχοι και οικογενειακές διασταυρώσεις

 

Το επιχειρησιακό σχέδιο της ΑΑΔΕ προβλέπει τουλάχιστον 690 στοχευμένους ελέγχους μέσα στη χρονιά, όχι μόνο στους ίδιους τους επαγγελματίες αλλά και σε πρόσωπα του στενού οικογενειακού τους περιβάλλοντος.

 

Οι φορολογικές αρχές θα εξετάσουν τραπεζικές κινήσεις, καταθέσεις, στοιχεία περιουσίας, επενδυτικές τοποθετήσεις, αλλά και δαπάνες καθημερινής διαβίωσης. Στο μικροσκόπιο θα βρεθούν ακόμη και ταξίδια στο εξωτερικό, δαπάνες διακοπών, ασφάλειες, τηλεφωνικοί λογαριασμοί και αγορές υψηλής αξίας.

 

Η λογική της φορολογικής διοίκησης είναι ότι το πραγματικό οικονομικό προφίλ ενός επαγγελματία μπορεί να προκύψει όχι μόνο από τα φορολογικά βιβλία και τα τιμολόγια, αλλά και από τον συνολικό τρόπο κατανάλωσης και διαβίωσης.

 

Οι έλεγχοι δεν θα περιορίζονται στα δεδομένα των myDATA ή στα δηλωμένα επαγγελματικά έξοδα. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα χρησιμοποιούν έμμεσες τεχνικές ελέγχου, αξιοποιώντας στοιχεία από τράπεζες, ψηφιακές συναλλαγές, επενδυτικά προϊόντα και κάθε διαθέσιμη πληροφορία για την πραγματική οικονομική κατάσταση του φορολογουμένου.

 

Η διαδικασία αμφισβήτησης

 

Οι επαγγελματίες που θεωρούν ότι το πραγματικό τους εισόδημα είναι χαμηλότερο από το τεκμαρτό θα πρέπει να ενεργοποιήσουν τη σχετική διαδικασία μέσα από τη φορολογική δήλωση.

 

Η επιλογή γίνεται μέσω των ειδικών κωδικών 443 και 444 στο έντυπο Ε1, όπου ο φορολογούμενος δηλώνει ότι επιθυμεί τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.

 

Ωστόσο, η διαδικασία δεν σταματά εκεί. Μέσα σε διάστημα 60 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της φορολογικής δήλωσης, δηλαδή έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2026, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να συμπληρώσουν ειδικό ερωτηματολόγιο στην πλατφόρμα myBusinessSupport της ΑΑΔΕ.

 

Το ερωτηματολόγιο αφορά τόσο τον ίδιο τον φορολογούμενο όσο και τα μέλη της οικογένειάς του, περιλαμβάνοντας λεπτομερή καταγραφή περιουσιακών στοιχείων, τραπεζικών δεδομένων και συνθηκών διαβίωσης.

 

Η μη υποβολή του ερωτηματολογίου εντός προθεσμίας σημαίνει αυτόματα απώλεια του δικαιώματος αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.

 

Τι θα ζητά η ΑΑΔΕ

 

Η λίστα των στοιχείων που θα πρέπει να δηλωθούν είναι εξαιρετικά εκτεταμένη και αποτυπώνει το εύρος του νέου φορολογικού ελέγχου.

 

Οι επαγγελματίες θα κληθούν να δηλώσουν τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδύσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, συμμετοχές σε εταιρείες, διαθέσιμα μετρητά και κρυπτονομίσματα.

 

Παράλληλα, θα ζητηθούν στοιχεία για κατοικίες, αριθμούς παροχής ρεύματος και νερού, δαπάνες κοινής ωφέλειας, ασφαλιστικά συμβόλαια, πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες, αλλά και για κινητά περιουσιακά στοιχεία όπως αυτοκίνητα, σκάφη ή μοτοσυκλέτες. Στο σύστημα θα καταγράφονται ακόμη δαπάνες για σχολεία, φροντιστήρια, αθλητικές δραστηριότητες, ταξίδια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και πιθανές επενδύσεις σε έργα τέχνης, συλλογές ή τιμαλφή.

 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για τραπεζικές θυρίδες, καθώς και για επενδυτικά προϊόντα εκτός Ελλάδας, κάτι που δείχνει ότι η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να δημιουργήσει πλήρες οικονομικό προφίλ κάθε ελεγχόμενου.

 

Οι κίνδυνοι του ελέγχου

 

Η επιλογή αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους για τον φορολογούμενο.

 

Η ΑΑΔΕ διατηρεί το δικαίωμα να προσδιορίσει το πραγματικό εισόδημα με κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή μέσω έμμεσων τεχνικών ελέγχου, ενώ μπορεί να επεκτείνει τον έλεγχο και σε προηγούμενα φορολογικά έτη ή σε άλλα φορολογικά αντικείμενα.

 

Αυτό σημαίνει ότι ένας έλεγχος που ξεκινά λόγω τεκμαρτού εισοδήματος μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη διερεύνηση της οικονομικής δραστηριότητας ενός επαγγελματία.

 

Ο έλεγχος θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της σχετικής εντολής. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η φορολογική διοίκηση θα εκδίδει πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, είτε επιβάλλοντας επιπλέον φόρους είτε επιστρέφοντας ποσά σε περίπτωση που προκύπτει χαμηλότερη οφειλή.

 

Το νέο πλαίσιο δείχνει ότι η σύγκρουση γύρω από το τεκμαρτό εισόδημα περνά πλέον σε μια πολύ πιο επιθετική φάση, με την εφορία να επιχειρεί βαθύτερη χαρτογράφηση της πραγματικής οικονομικής εικόνας των ελεύθερων επαγγελματιών.