Την ανάγκη για ετοιμότητα απέναντι ακόμη και στα πιο δύσκολα ενδεχόμενα υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στις Βρυξέλλες.
Όπως σημείωσε, «Οι πολίτες αισθάνονται την πίεση στην καθημερινότητά τους, ειδικά οι πιο ευάλωτοι», επισημαίνοντας ότι ανάλογη πίεση υφίστανται και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό οικονομικό περιβάλλον. Υπογράμμισε ότι «η ευθύνη μας απέναντί τους είναι να είμαστε προετοιμασμένοι ακόμη και για τα πιο δύσκολα σενάρια», κάνοντας ειδική αναφορά στο ενδεχόμενο παρατεταμένων διαταραχών στο Στενό του Ορμούζ, οι οποίες θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.
Παράλληλα, τόνισε ότι η διαχείριση τέτοιων κρίσεων προϋποθέτει στενό ευρωπαϊκό συντονισμό, τον οποίο χαρακτήρισε «απαραίτητη προϋπόθεση» για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων.
Η ευρωζώνη δείχνει ανθεκτικότητα
Παρά τις υφιστάμενες πιέσεις, επεσήμανε ότι η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, τονίζοντας ότι «Η ευρωζώνη έχει επιδείξει την ανθεκτικότητά της». Όπως ανέφερε, πριν από το πρόσφατο σοκ, ο πληθωρισμός κινούνταν κοντά στον στόχο, ενώ η αγορά εργασίας παραμένει ιδιαίτερα ανθεκτική, με την ανεργία σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. «Αυτό είναι το θεμέλιο μας και πάνω σε αυτό χτίζουμε με σχεδιασμό, συνέπεια και υπευθυνότητα», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στις παρεμβάσεις στήριξης, υπογράμμισε ότι τα κράτη-μέλη κινούνται σε συντονισμένη κατεύθυνση, δίνοντας έμφαση στη σύσταση της Επιτροπής ότι τα μέτρα πρέπει να είναι «στοχευμένα και προσωρινά», συμβατά με τους δημοσιονομικούς κανόνες και τους στόχους της Πράσινης Μετάβασης. Όπως παραδέχθηκε, «Η διατήρηση αυτής της ισορροπίας δεν είναι εύκολη, αλλά είναι απολύτως απαραίτητη».
Ιδιαίτερη μνεία έκανε στις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, επισημαίνοντας ότι «όταν τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα, τελικά ωφελούν πολύ περισσότερο τους πλούσιους παρά τους φτωχούς». Όπως εξήγησε, το συμπέρασμα αυτό αποτελεί «ένα σημαντικό μάθημα πολιτικής». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ, «περίπου το 70% του συνολικού κόστους των μέτρων του 2022 είτε δεν ήταν στοχευμένα είτε στρέβλωσαν τις τιμές», ενώ προειδοποίησε για τον κίνδυνο ανισοκατανομής των ενεργειακών επιδοτήσεων, όταν αυτές δεν σχεδιάζονται σωστά.
Ενέργεια, στασιμοπληθωρισμός και αβεβαιότητα
Κλείνοντας, ανέδειξε τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης, επισημαίνοντας ότι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν ήδη ωφεληθεί από τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών. Όπως σημείωσε, η ΕΕ ενισχύει τη στρατηγική της για ενεργειακή αυτονομία, επενδύοντας σε καθαρές μορφές ενέργειας και διασυνδεδεμένα δίκτυα, προσθέτοντας ότι «οι τρέχουσες εξελίξεις δείχνουν πως πρέπει να επιταχύνουμε».
Σε ερώτηση σχετικά με τον στασιμοπληθωρισμό, απάντησε ότι «βρισκόμαστε σε μια στασιμοπληθωριστική τάση», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται ακόμη για πλήρη εκδήλωση του φαινομένου. Όπως εξήγησε, οι προβλέψεις για την ανάπτυξη υποχωρούν, ενώ οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό αναθεωρούνται ανοδικά, επιβεβαιώνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Οικονομίας Βλάντις Ντομπρόβσκις αναγνώρισε ότι η Ευρώπη βιώνει ένα «σοκ στασιμοπληθωρισμού», το οποίο συνδυάζει επιβράδυνση της ανάπτυξης με αύξηση των τιμών. Όπως σημείωσε, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώνεται στο 3%, κυρίως λόγω της έντονης ανόδου των τιμών ενέργειας, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 10,9% σε ετήσια βάση.
Πίεση από την ενέργεια
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι «ως αποτέλεσμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτιναχθεί», με το πετρέλαιο να ξεπερνά τα 125 δολάρια ανά βαρέλι. Τόνισε ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος επηρεάζει οριζόντια την οικονομία, πλήττοντας τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις και οδηγώντας την ΕΕ «σε πορεία ασθενέστερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού». Παράλληλα, επεσήμανε ότι «οι συνολικές προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες», εν αναμονή νέων προβλέψεων.
Σε πιο θετικό τόνο, ανέφερε ότι η Ευρώπη είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με το 2022, καθώς έχει διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές και έχει επιταχύνει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας.
Αναφερόμενος στη δημοσιονομική πολιτική, προειδοποίησε ότι ο πόλεμος θα επιφέρει «σοβαρές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης», επισημαίνοντας ότι «τα υγιή δημόσια οικονομικά αποτελούν βασικό μας πλεονέκτημα για τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας». Όπως σημείωσε, τα περιθώρια πολιτικής είναι ήδη περιορισμένα, λόγω αυξημένων ελλειμμάτων, υψηλότερων επιτοκίων και αυξημένων αμυντικών δαπανών.
Αγορές, spreads και κίνδυνοι ανατιμολόγησης
Ο Επίτροπος επανέλαβε ότι «Δεν μπορούμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος», υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να παραμείνουν «προσωρινά και στοχευμένα» και να μην ενισχύουν τη συνολική ενεργειακή ζήτηση. Κατέληξε λέγοντας ότι οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά και υπάρχει ετοιμότητα για προσαρμογή της πολιτικής, εφόσον χρειαστεί.
Τέλος, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Πιερ Γκραμένια, προειδοποίησε για αυξημένη αβεβαιότητα και πιέσεις στις αγορές. Όπως ανέφερε, η πρόσφατη αντίδραση των αγορών ήταν υπερβολικά αισιόδοξη, ενώ η καθυστέρηση στην αποκατάσταση της λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ έχει οδηγήσει εκ νέου σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Παράλληλα, σημείωσε ότι τα spreads των κρατικών ομολόγων στην ευρωζώνη διευρύνονται, αν και με πιο ήπιο ρυθμό σε σχέση με τον Μάρτιο, προειδοποιώντας ότι ακόμη και αν η σύγκρουση λήξει σύντομα, οι οικονομικές της επιπτώσεις θα είναι μακροχρόνιες. Επιπλέον, τόνισε ότι μια πιο απότομη αναπροσαρμογή των αγορών θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, περιορίζοντας την ανάπτυξη και τα ήδη στενά περιθώρια άσκησης οικονομικής πολιτικής.