Ροή Διοικητικής Εκτέλεσης

ΡΟΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ

Από την επομένη ημέρα που το χρέος καθίσταται ληξιπρόθεσμο, η φορολογική αρχή δικαιούται να λάβει αναγκαστικά μέτρα κατά των οφειλετών του δημοσίου.

Νομικό πλαίσιο με βάση το οποίο λαμβάνονται τα μέτρα:

ΚΕΔΕ (ν.δ. 356/1974) και ΚΦΔ (ν. 4174/2013, άρθρα 46-49).

Αρμοδία αρχή είναι η φορολογική διοίκηση. Η αρμοδιότητα λήψης των αναγκαστικών μέτρων λαμβάνεται έχοντας υπόψη τις θεμελιώδεις αρχές του διοικητικού δικαίου (δηλαδή η πράξη της φορολογικής αρχής δεν είναι ανέλεγκτη δικαστικά).

Τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης είναι τα ίδια με αυτά που παρέχονται στις ιδιωτικές διαφορές (π.χ. κατάσχεση) σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Εκείνο που διαφέρει, αναφορικά με το Δημόσιο, είναι η διαδικασία λήψης των μέτρων.

 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ: ΕΝΝΟΙΑ – ΑΡΧΕΣ

Έννοια: Διοικητική εκτέλεση είναι το σύνολο της προνομιακής διαδικασίας με την οποία το δημόσιο επιτυγχάνει την είσπραξη των δημοσίων εσόδων (υπερέχουσα θέση έναντι των ιδιωτών και ιδιαίτερα προνόμια). Η διοικητική εκτέλεση είναι η εντονότερη εκδήλωση της λεγόμενης «αμέσου ενέργειας», που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της δράσης της Διοίκησης που μπορεί να πραγματοποιεί τις χρηματικές απαιτήσεις της χωρίς προηγούμενη δικαστική αναγνώριση.

Σκοπός της διοικητικής εκτέλεσης είναι η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού (δηλαδή, άμεση σχέση δημοσίου λογιστικού και ΚΕΔΕ για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού).

Διαφορές διοικητικής/αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η προνομιακή θέση του Δημοσίου.

Οι ιδιώτες είναι υποχρεωμένοι για την πραγματοποίηση αξίωσής τους έναντι άλλων ιδιωτών, πρώτα να προβούν στη δικαστική αναγνώριση της αξίωσης τους και στη συνέχεια να προχωρήσουν σε εκτέλεση κατά του οφειλέτη τους (αναγκαστική εκτέλεση), κατά ΚΠολΔ. Το δημόσιο μπορεί να προχωρήσει σε διαδικασία εκτέλεσης με μόνο τη βεβαίωση του νόμιμου τίτλου κατά ΚΕΔΕ ή την έκδοση και κοινοποίηση εκτελεστού τίτλου κατά ΚΦΔ (άρθρο 37 και 45).

ΚΕΔΕ και ΚΠολΔ έχουν διαφορετική σκοπιμότητα και αυτόνομο χώρο εφαρμογής των διαδικασιών που προβλέπουν. Ο ΚΠολΔ αναφέρεται στη ρύθμιση των σχέσεων και διαφορών, που χαρακτηρίζονται και οριοθετούνται από κανόνες του ιδιωτικού δικαίου. Ο ΚΕΔΕ, αν και ρίζες του εστιάζονται στον ΚΠολΔ και στην ουσία αντανακλά το θεσμό της αναγκαστικής εκτέλεσης του ιδιωτικού δικαίου στο δημόσιο δίκαιο, είναι αυτοκαθοριζόμενο και αποχωρισμένο από τις διατάξεις του ΚΠολΔ για την αναγκαστική εκτέλεση. Έκφραση αυτού είναι η ρήτρα του άρθρου 89 ΚΕΔΕ, που αναφέρεται μεν στους κανόνες του ΚΠολΔ ως παραπομπή, είναι όμως εξαιρετικού χαρακτήρα. Γι αυτό εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που τα λοιπά κείμενα του διοικητικού δικαίου δεν επαρκούν για να καλύψουν τα διάφορα κενά.

Π.χ. κρίθηκε ότι η διάταξη του άρθρου 1010 ΚΠολΔ, που αναφέρεται στην εγγραφή στο βιβλίο διεκδικήσεων των ανακοπών πλειστηριασμού, έχει εφαρμογή και στη διοικητική εκτέλεση (ΣτΕ 1343/93).

Στις ιδιωτικές διαφορές, η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί να γίνει με βάση ένα από τους τίτλους του άρθρου 904 ΚΠολΔ ή με βάση δικαστική απόφαση που καθίσταται εκτελεστή. Προνομιακά, το Δημόσιο δεν προσφεύγει στη δικαιοσύνη για τον προσδιορισμό και την επιδίκαση της χρηματικής απαίτησης, αλλά προβαίνει το ίδιο στον προσδιορισμό και την εκκαθάριση της απαίτησης. Ο εκτελεστός τίτλος παρέχει τη δυνατότητα στο Δημόσιο να επιδιώξει το ίδιο τη συμμόρφωση του υπόχρεου προς το περιεχόμενο της απαίτησης.

Αρχές: Η διοικητική εκτέλεση απαρτίζεται από κανόνες δικαίου επιτακτικού εξουσιαστικού, δηλαδή καταναγκαστικού με σκοπούς εισπρακτικούς και διασφαλιστικούς. Για αυτό, η χρήση των αναγκαστικών μέτρων διέπεται από την αρχή της νομιμότητας. Δηλαδή,

α) η φορολογική αρχή έχει υποχρέωση την, κατά διακριτική ευχέρεια αρμοδιότητά της να την ασκεί εντός των άκρων ορίων της, η υπέρβαση των οποίων ελέγχεται από τα διοικητικά δικαστήρια. Δηλαδή, το μέτρο δεν επιτρέπεται να επεκταθεί σε περισσότερο από όσα χρειάζονται για να ικανοποιηθεί η απαίτηση και να καλυφθούν τα έξοδα εκτέλεσης. Πρακτικά, το μέτρο σχετίζεται με το ύψος της οφειλής, το είδος της οφειλής και την παλαιότητα της οφειλής και όχι το πρόσωπο του οφειλέτη (όχι καταχρηστική άσκηση δικαιωμάτων και μέσων, αλλά, εφαρμογή της αρχής της χρηστής διοίκησης).

β) η φορολογική αρχή λαμβάνει το μέτρο, έτσι ώστε μεταξύ μέτρου και επιδιωκόμενου σκοπού υπάρχει εύλογη σχέση (αρχή της αναλογικότητας).

Προϋποθέσεις εκκίνησης της διαδικασίας – όργανα της εκτέλεσης – αντικείμενο της εκτέλεσης – αποτελέσματα της διοικητικής εκτέλεσης - μέσα εκτέλεσης.

Προϋποθέσεις εκκίνησης της διοικητικής εκτέλεσης:

α) νόμιμος/εκτελεστός τίτλος β) ληξιπρόθεσμη οφειλή γ) αρμόδια αρχή (νομιμοποίηση ενεργούντος). Τα αναγκαστικά μέτρα λαμβάνονται, κατ’ αρχήν, κατά των οφειλετών που
αναγράφονται στον τίτλο είσπραξης.

Όργανα της εκτέλεσης: δημόσιος υπάλληλος, δικαστικός επιμελητής, συμβολαιογράφος (συνεπικουρούν: όργανα της αστυνομίας, μάρτυρες που συμπράττουν). Η εντολή για την εκτέλεση δίδεται από αυτόν που έχει δικαίωμα να ενεργήσει: φορολογική αρχή.

Αντικείμενο της εκτέλεσης είναι η περιουσία του οφειλέτη. Αποτέλεσμα της εκτέλεσης η είσπραξη των δημοσίων εσόδων για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού.

Τα αναγκαστικά μέτρα, που προβλέπονται στη διάταξη του άρθρου 9 του ΚΕΔΕ είναι:

1) κατάσχεση κινητών:

α. είτε στα χέρια του οφειλέτη (άρθρα 10-29 του ΚΕΔΕ),

β. είτε στα χέρια τρίτου (άρθρα 30-34),

2) η κατάσχεση ακινήτων (άρθρα 35-53).

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ:

Διασφαλιστικά μέτρα (άρθρα 46 παρ. 1 και 2 ΚΦΔ) και μέτρα για μη ληξιπρόθεσμα χρέη (άρθρο 8 ΚΕΔΕ).

 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Πριν από τη λήψη μέτρων. Κατάρτιση φακέλου οφειλέτη (είδος οφειλής, προηγούμενη συμπεριφορά, οικονομική κατάσταση, στοιχεία φορολογικής δήλω-
σης, περιουσιακά στοιχεία, έκθεση ελέγχου).

Έρευνα εντοπισμού του οφειλέτη (φορολογικό μητρώο, τελευταία δήλωση φόρου εισοδήματος, μητρώο αυτοκινήτων, παραστατικά νομίμου τίτλου, ταχυδρομική ή τηλεφωνική υπηρεσία, αστυνομική αρχή, έρευνα στα καταστατικά των νομικών προσώπων, διαδίκτυο, τύπος, προσφυγές-ανακοπές). Εντοπισμός συνυπεύθυνωνν/συνυπόχρεων προσώπων (άσκηση σε σχέση με την αιτία της οφειλής).

Συνέντευξη με τον οφειλέτη. Αντιρρήσεις που μπορεί να προβάλει ο οφειλέτης: έλλειψη τίτλου, εξόφληση του χρέους, ακύρωση του τίτλου, αμφισβήτηση του τίτλου ή της βεβαιωτικής διαδικασίας. Παροχή πληροφοριών από τον ίδιο τον οφειλέτη.

Κριτήρια για τη λήψη των μέτρων. Τα μέτρα λαμβάνονται με πρώτο γνώμονα πραγματικά στοιχεία (κριτήριο που ενέχει αντικειμενικότητα). Δηλαδή, σχετίζονται με το ύψος της οφειλής, το είδος της οφειλής και την παλαιότητα της οφειλής. Δεν σχετίζονται με το πρόσωπο του οφειλέτη (κριτήριο που ενέχει υποκειμενικά στοιχεία). Λαμβάνονται με δεύτερο γνώμονα την αποδοτικότητά τους (δηλαδή επιδιώκουν την άμεση είσπραξη της οφειλής και δεν επιδιώκουν μόνο τη διακοπή ή αναστολή της παραγραφής) και το δυνατότερο μικρό χρηματικό κόστος για τον οφειλέτη και το δημόσιο.

Γενικά βήματα για τη λήψη των μέτρων:

α) Εκτέλεση διασταυρώσεων που κοινοποιούνται στην υπηρεσία από την Δ/νση Πολιτικής Εισπράξεων,

β) είσπραξη πλειστηριασμάτων, γ) διενέργεια αυτεπάγγελτων συμψηφισμών.

Βήματα έρευνας για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη.

Δήλωση φόρου εισοδήματος [οικονομική ευρωστία και μισθοί, συντάξεις, μερίσματα, τόκοι, αυτοκίνητα, ενοίκια, ασφάλειες, δάνεια (τυχόν εμπράγματες ασφάλειες), σκάφη].

Δήλωση ΦΠΑ (οικονομική ευρωστία και ενδοκοινοτικές συναλλαγές, εισαγωγές).

Έντυπο Ε9 (ακίνητα και λοιπά εμπράγματα δικαιώματα).

Φάκελος ελέγχου (πάγια, καταθετικοί λογαριασμοί, λογαριασμός πελατών, ισολογισμός).

Δηλώσεις φορολογίας ακινήτων (κληρονόμοι, ακίνητα, κινητά).

 Μισθωτήρια.

Καταστάσεις συμφωνητικών.

Διαδίκτυο (πληροφορίες - ειδήσεις).

Τύπος (πληροφορίες - ειδήσεις).

Πηγή: ΠΟΕ-ΔΟΥ