Τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ατομικού επενδυτικού λογαριασμού για κάθε παιδί, με οικονομική συμμετοχή του Δημοσίου και φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες, προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο εισάγει έναν νέο μηχανισμό μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης από την παιδική ηλικία.

 

 

Οι σχετικές διατάξεις περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο που τέθηκε χθες, Κυριακή 18 Οκτωβρίου, σε δημόσια διαβούλευση, η οποία θα διαρκέσει έως την 1η Νοεμβρίου, με στόχο την ψήφισή του εντός του ίδιου μήνα. Πρόκειται για την εξειδίκευση του μέτρου που είχε ανακοινωθεί από την κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο των εξαγγελιών της ΔΕΘ, με την έναρξη διάθεσης των πρώτων επενδυτικών προϊόντων να τοποθετείται στις αρχές του 2027.

 

Στο επίκεντρο του νέου πλαισίου βρίσκεται ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), μέσω του οποίου οι γονείς ή άλλα φυσικά πρόσωπα θα μπορούν να αποταμιεύουν χρήματα για λογαριασμό ενός παιδιού, με το κράτος να ενισχύει τις επιλέξιμες εισφορές με ισόποση συνεισφορά, έως 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Τα ποσά που θα συγκεντρώνονται θα τοποθετούνται σε συγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα, ενώ προβλέπονται διαφορετικές επενδυτικές επιλογές, περιορισμοί στις αναλήψεις και ειδική φορολογική μεταχείριση, με στόχο τη δημιουργία κεφαλαίου που θα μπορεί να αξιοποιηθεί μετά την ενηλικίωση.

 

Ποιοι θα μπορούν να ανοίξουν λογαριασμό και πόσα χρήματα θα καταβάλλει το Δημόσιο

 

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις, δικαίωμα υπαγωγής στο νέο σύστημα θα έχει κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή αποκτά δικαίωμα υπαγωγής στον λογαριασμό σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ενώ για κάθε δικαιούχο θα μπορεί να δημιουργείται μόνο ένας ΑΕΛΑ.

 

Η διαδικασία θα ξεκινά με αίτηση του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του. Η δημιουργία του λογαριασμού θα ολοκληρώνεται μέσω ηλεκτρονικής διαλειτουργικότητας των αρμόδιων δημόσιων υπηρεσιών, ενώ για την ταυτοποίηση του δικαιούχου θα χρησιμοποιείται ο μοναδικός αριθμός φορολογικής ή κοινωνικοασφαλιστικής ταυτοποίησής του.

 

Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταβάλλουν χρήματα όχι μόνο οι γονείς, αλλά και οποιοδήποτε άλλο φυσικό πρόσωπο, με το συνολικό ετήσιο όριο εισφορών να διαμορφώνεται στις 10.000 ευρώ ανά λογαριασμό. Σημειώνεται ότι το όριο αυτό θα αφορά το σύνολο των ιδιωτικών καταβολών και όχι κάθε πρόσωπο ξεχωριστά.

 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τη συμμετοχή του Δημοσίου, καθώς για τις επιλέξιμες εισφορές θα καταβάλλεται πρόσθετο ποσό ίσο με το 100% της ιδιωτικής συνεισφοράς, μέχρι το ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον καταβληθούν 600 ευρώ σε έναν λογαριασμό και η εισφορά πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, το Δημόσιο θα μπορεί να προσθέσει άλλα 600 ευρώ, ενώ για εισφορές 1.200 ευρώ ή μεγαλύτερες η κρατική συμμετοχή θα περιορίζεται στο προβλεπόμενο ανώτατο ποσό.

 

Το όριο της κρατικής ενίσχυσης προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία, ενώ η συνολική ετήσια συνεισφορά θα μπορεί να καταβάλλεται σε μηνιαία βάση, με ανώτατο ποσό τα 100 ευρώ τον μήνα. Εφόσον σε ορισμένους μήνες καταβληθούν υψηλότερα ή χαμηλότερα ποσά, θα πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση έως τις 31 Δεκεμβρίου, ώστε να προσδιορίζεται η τελική κρατική συμμετοχή.

 

Πού θα επενδύονται τα χρήματα και ποιες επιλογές θα υπάρχουν

 

Σε αντίθεση με έναν συνηθισμένο αποταμιευτικό λογαριασμό, ο ΑΕΛΑ θα έχει επενδυτικό χαρακτήρα, καθώς τα κεφάλαιά του θα τοποθετούνται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

 

Παράλληλα, το νομοσχέδιο αποκλείει προϊόντα υψηλού κινδύνου ή ιδιαίτερης πολυπλοκότητας, όπως ορισμένα παράγωγα, κρυπτοστοιχεία και χρηματοπιστωτικά μέσα με μόχλευση, επιδιώκοντας να περιορίσει την έκθεση των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις που δεν θεωρούνται κατάλληλες για τον μακροχρόνιο χαρακτήρα του λογαριασμού.

 

Για τη διαχείριση των χρημάτων προβλέπονται τέσσερα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου που επιθυμεί να αναλάβει ο διαχειριστής. Το συντηρητικό προφίλ θα κατευθύνει το σύνολο των επενδυόμενων κεφαλαίων σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος, ενώ το ισορροπημένο θα κατανέμει τα κεφάλαια κατά 70% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και κατά 30% σε μετοχές.

 

Για όσους επιθυμούν μεγαλύτερη έκθεση στις χρηματιστηριακές αγορές, το αναπτυξιακό προφίλ θα προβλέπει κατανομή 30% σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και 70% σε μετοχές, ενώ το δυναμικό θα επιτρέπει επένδυση του συνόλου των σχετικών κεφαλαίων σε μετοχικά προϊόντα.

 

Η επιλογή θα γίνεται από το πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, ενώ στην περίπτωση αυτοδιαχείρισης θα επιτρέπεται αλλαγή επενδυτικού προφίλ έως δύο φορές κατά τη διάρκεια λειτουργίας του λογαριασμού, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν παρέλθει τουλάχιστον πέντε χρόνια από την προηγούμενη επιλογή.

 

Εφόσον δεν δηλωθεί συγκεκριμένη επενδυτική στρατηγική, τα χρήματα θα τοποθετούνται σε προκαθορισμένη μακροχρόνια συντηρητική επιλογή, η οποία θα προσαρμόζεται όσο το παιδί πλησιάζει στην ενηλικίωση. Για την επιλογή αυτή, το συνολικό ετήσιο κόστος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της αξίας του ενεργητικού που αποτελείται από ιδιωτικές και κρατικές εισφορές.

 

Παρότι το πλαίσιο προβλέπει περιορισμούς και κανόνες διασποράς των επενδύσεων, οι αποδόσεις δεν θα είναι εγγυημένες, καθώς η αξία των χρηματοπιστωτικών προϊόντων θα μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες των αγορών.

 

Πότε θα μπορούν να αναληφθούν τα χρήματα και τι ισχύει για τη φορολογία

 

Βασική προϋπόθεση του νέου συστήματος θα είναι η μακροχρόνια παραμονή των κεφαλαίων στον λογαριασμό, καθώς οι εισφορές, η κρατική συμμετοχή και οι επενδυτικές αποδόσεις δεν θα μπορούν, κατά κανόνα, να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.

 

Εξαιρέσεις προβλέπονται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως ο θάνατος γονέα ή του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα, ο θάνατος του ίδιου του δικαιούχου ή η εμφάνιση σοβαρών λόγων υγείας που θα πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

 

Με την ενηλικίωσή του, ο δικαιούχος θα αποκτά πλήρη έλεγχο του λογαριασμού και θα μπορεί να επιλέξει είτε την ανάληψη των κεφαλαίων είτε τη μεταφορά τους σε καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό στο όνομά του, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα συνέχισης των επενδύσεων.

 

Σημαντικό μέρος του πλαισίου αποτελούν και τα φορολογικά κίνητρα, καθώς οι ιδιωτικές εισφορές έως 10.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα για τον ανήλικο, ενώ η κρατική συμμετοχή θα εξαιρείται επίσης από τη φορολογία εισοδήματος.

 

Επιπλέον, οι εισφορές θα απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ τα εισοδήματα που θα προκύπτουν από μερίσματα, τόκους και υπεραξίες μεταβίβασης τίτλων εντός του λογαριασμού θα απαλλάσσονται από τον φόρο, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις.

 

Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη ότι ο λογαριασμός θα μπορεί να μεταφέρεται από έναν πάροχο σε άλλον χωρίς απώλεια των φορολογικών πλεονεκτημάτων, με τη μεταφορά να ολοκληρώνεται εντός δέκα εργάσιμων ημερών και χωρίς επιβολή τέλους ή ποινής πρόωρης εξόδου.

 

Η διαχείρισή του θα μπορεί να πραγματοποιείται από πιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές εταιρείες και άλλους αδειοδοτημένους παρόχους, οι οποίοι θα υποχρεούνται να γνωστοποιούν εκ των προτέρων το σύνολο των άμεσων και έμμεσων χρεώσεων.