Να φέρει τα πάνω κάτω για εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις -αλλά και στο ίδιο το υπουργείο Οικονομικών- έχει καταφέρει μια διάταξη του νέου Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, με βάση την οποία μπορούν να εκπίπτουν έως 100% από τα κέρδη τους οι δαπάνες που κάνουν για προσωπικές καταναλωτικές ανάγκες τους.

Ηδη, επί τρεις και πλέον μήνες εντός του οικονομικού επιτελείου συγκρούονται δύο αντιδιαμετρικά αντίθετες σχολές επιτελών της φορολογικής διοίκησης, με συνέπεια η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών να μην έχει εκδώσει ακόμη σαφείς οδηγίες για το πώς δηλώνονται και ελέγχονται οι παραγωγικές δαπάνες των επιχειρήσεων μετά τις αλλαγές που επήλθαν στον Κώδικα Φορολογίας από 1.1.2014.

Για τον λόγο αυτό, άλλοι παράγοντες προτείνουν να επανέλθει ο περιορισμός που προέβλεπαν οι παλαιές διατάξεις μέχρι και το 2013 για έκπτωση έως 50% σε κάποιες δαπάνες, αλλά οι πλέον αρμόδιοι θεωρούν πως αυτό ανήκει πια στο παρελθόν και πρέπει πλέον να εξετάζεται κατά περίπτωση το «πραγματικό γεγονός», δηλαδή να αποδεικνύει ο φορολογούμενος ότι η δαπάνη ήταν παραγωγική και υπέρ της επιχείρησης.

Άλλαξε το καθεστώς

Το άρθρο 22 του νόμου 4172 του 2013 (αντικατέστησε από 1.1.2014 τον ΚΦΕ 2238/1994) ορίζει γενικά τις εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες που αναγνωρίζει η Εφορία. Αναφέρει ότι για τον υπολογισμό του κέρδους επαγγελματιών και επιχειρήσεων «επιτρέπεται η έκπτωση όλων των δαπανών που πραγματοποιούνται προς το συμφέρον της επιχείρησης», εφόσον έχουν εκδοθεί τα αναγκαία παραστατικά και αντιστοιχούν σε πραγματική συναλλαγή (δεν είναι δηλαδή πλαστά και εικονικά στοιχεία).

Στη συνέχεια, όμως, και παρά την εν λόγω πολύ βολική διατύπωση, το άρθρο 23 αναφέρει δώδεκα συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η δαπάνη δεν αναγνωρίζεται προς έκπτωση (π.χ. δαπάνες άνω των 500 ευρώ σε μετρητά, απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές, φόρος εισοδήματος κ.λπ.). αλλά και μία πολύ γενική κατηγορία (περίπτωση ιβ’), δηλαδή τις «προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες», χωρίς να υπεισέρχεται σε καμία άλλη διευκρίνιση.

Ο νομοθέτης, διόλου τυχαία ίσως, δεν θέλησε να δώσει έναν πιο σαφή προσδιορισμό για την αναγνώριση της δαπάνης ως προσωπικής. Επιτρέπει έτσι στον φορολογούμενο να κρίνει ο ίδιος κατά περίπτωση πότε είναι παραγωγική και πότε προσωπική, αλλά και σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο να αμφισβητήσει (και να απορρίψει) όσες δαπάνες αποφανθεί πως αφορούν τις προσωπικές ανάγκες του επιτηδευματία ή του σπιτιού ή της οικογένειάς του και, πάντως, όχι την επιχείρηση.

Αυτό όμως, όπως διαπιστώνουν στο υπουργείο Οικονομικών, δημιουργεί πολλά προβλήματα, γιατί έτσι μπορεί θεωρητικά από 1.1.2014 κάθε επιτηδευματίας να φορτώνει στα έξοδα της επιχείρησής του οποιαδήποτε δαπάνη και να μειώνει τα κέρδη και τους φόρους που θα πληρώσει με τη δήλωση φόρου εισοδήματος το 2015.

Στον αντίποδα όμως, λένε έμπειρα στελέχη της φορολογικής διοίκησης, γεννώνται και πολλά νομικά εμπόδια στους ελεγκτές, όσο παραμένει διάχυτη ασάφεια από τον νόμο. Και αυτό διότι:

α) Με απόφασή του το ΣτΕ (3735/1988) έχει κρίνει ότι δεν μπορεί η Εφορία -ούτε όμως και τα διοικητικά δικαστήρια- να ελέγχουν τη σκοπιμότητα και το προσήκον μέτρο των δαπανών των επιχειρήσεων. Αρα ο ελεγκτής κωλύεται να εκφέρει αντίλογο για τις δαπάνες που ο επιτηδευματίας εμφανίζει ως αναγκαίες και παραγωγικές για την επιχείρηση στα βιβλία της.

β) Υπάρχουν δαπάνες που είναι «μεικτές» και που, ενώ γίνονται πρωτίστως για το συμφέρον της επιχείρησης, περιέχουν εν μέρει και κάποια προσωπική καταναλωτική ανάγκη. Για παράδειγμα, η χρήση κινητών τηλεφώνων ή μεταφορικών μέσων της εταιρείας από τους εργαζόμενους ή τους μετόχους μπορεί να γίνεται άλλες φορές για τις ανάγκες της επιχείρησης και άλλες για ιδία χρήση εκείνου που τα έχει στη διάθεσή του (π.χ. για διασκέδαση, προσωπικές επαφές κ.λπ.).

 Προτάσεις

Το πρόβλημα που ανακύπτει συνεπώς είναι πώς μπορεί να εξειδικεύεται με διάταξη ώστε να μην υπάρχει σύγκρουση του φορολογούμενου με τη φορολογική διοίκηση, ποια δαπάνη εκπίπτει και ως ποιον βαθμό. Σε αντίθεση με το νέο πλαίσιο που δεν βάζει όρια και κανόνες, ο προηγούμενος Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος - ΚΦΕ (2238/94) καθόριζε κάποιο ποσοστό (π.χ. 30%) έως το οποίο γινόταν δεκτή προς έκπτωση μια δαπάνη.

Είναι σαφές ότι πρόθεση του νομοθέτη δεν ήταν στον νέο κώδικα να ορίσει αυθαίρετα ένα ποσοστό απομείωσης της αξίας μιας δαπάνης που θεωρείται εκπιπτόμενη. Επιτρέπει δηλαδή την έκπτωση των δαπανών στο 100% με βάση το πραγματικό γεγονός (αν δηλαδή έγινε για παραγωγικούς σκοπούς της επιχείρησης).

Ετσι, διατυπώνονται εισηγήσεις για να εκδοθεί ειδική οδηγία προς τις εφορίες και τους φορολογουμένους, με βάση την οποία θα γίνεται κατά περίπτωση υπολογισμός και αναγωγή στην αξία της δαπάνης που αφορά στις ανάγκες της επιχείρησης, ενώ θα αφαιρείται το ποσοστό της αξίας που αφορά προσωπικές καταναλωτικές ανάγκες.

Για παράδειγμα, με βάση την εισήγηση που έχει ήδη κατατεθεί αλλά παραμένει εδώ και μήνες στο συρτάρι, η νέα εγκύκλιος θα έπρεπε να ορίζει ότι από τη δαπάνη για τον μηνιαίο λογαριασμό τηλεφώνων θα πρέπει να αφαιρείται η αξία των κλήσεων που έγιναν σε άσχετους με την εταιρεία (π.χ. σε συγγενείς και φίλους). Ενώ αν πρόκειται για έξοδα μετακίνησης, να μην εκπίπτουν όσα γίνονται σε περιόδους όπου η επιχείρηση είναι κλειστή λόγω αδειών κ.λπ. (π.χ. να αφαιρούνται τα 2/7 της εβδομαδιαίας δαπάνης που αναλογούν στα Σαββατοκύριακα).

Και αυτή η μέθοδος, όμως, θα έφερνε πιθανώς αντιμέτωπους τη φορολογική διοίκηση και τους φορολογούμενους με διαφωνίες και γραφειοκρατικό κόστος. Γι’ αυτό πολύπειρα στελέχη με γνώση του φορολογικού μηχανισμού προτείνουν ως μια αποδεκτή λύση εκατέρωθεν να θεωρηθεί «διά νόμου» ως εκπιπτόμενη δαπάνη το 50% της αξίας της συναλλαγής.

Και αυτή η μέθοδος, πάντως, μπορεί να θεωρηθεί πισωγύρισμα, περιορίζοντας την επιχειρηματική δραστηριότητα σε φορολογικές νόρμες που καθορίζει το κράτος, στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό και την πρωτοβουλία του επιτηδευματία να επενδύσει και να δαπανήσει το κεφάλαιό του όπως ο ίδιος γνωρίζει καλύτερα προς το συμφέρον της επιχείρησής του.

Με τα δεδομένα αυτά, η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών δεν φαίνεται έτοιμη να πάρει αποφάσεις και να εκδώσει οδηγίες για να ξεκαθαρίσει το τοπίο έως τα τέλη του 2014 ή πριν από την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων του 2015. Όπως όλα δείχνουν, ελεγκτές και ελεγχόμενοι θα βρίσκονται στον αέρα μέχρι την επόμενη έκδοση εκκαθαριστικών φόρου εισοδήματος - ή ακόμα και μετά από αυτή.

Newmoney.gr