Προαιρετική ασφάλιση «νέων» ασφαλισμένων (υπαγωγή στην ασφάλιση μετά την 1.1.1993)
Ισχύουσα διάταξη: άρθρο 43 του Ν. 2084/92
 
Έννοια της προαιρετικής ασφάλισης

Προαιρετική θεωρείται η ασφάλιση, η οποία γίνεται κατόπιν επιλογής του ασφαλισμένου.
Η ασφάλιση της εξαρτημένης εργασίας είναι υποχρεωτική, με βάση τις πάγιες διατάξεις του 1846/51 ΑΝ.
Υπάρχουν ωστόσο περιπτώσεις, κατά τις οποίες ο ασφαλισμένος επιλέγει το καθεστώς της προαιρετικής ασφάλισης στους κλάδους ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ, ΣΥΝΤΑΞΗΣ ή ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ & ΣΥΝΤΑΞΗΣ του ΙΚΑ, ΤΕΑΜ, ΙΚΑ-ΤΕΑΜ ή ΕΤΕΑΜ.
Οι συνήθεις περιπτώσεις αφορούν, είτε την διακοπή της ασφάλισής του σε φορέα κύριας ασφάλισης (λόγω αλλαγής επαγγελματικής δραστηριότητας, οικειοθελούς αποχώρησης ή καταγγελίας της σύμβασης εργασίας), είτε την συνέχιση της ασφάλισης για την θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή προασαύξησης της σύνταξης (κύριας ή επικουρικής).
 
Προϋποθέσεις προαιρετικής ασφάλισης

Ασφαλισμένος που θεωρείται «νέος», δηλαδή η πρώτη υπαγωγή στην ασφάλιση έγινε από 1.1.1993 και μετά, μπορεί να συνεχίσει προαιρετικά την ασφάλιση του, εφόσον πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:

1. Έχει πραγματοποιήσει στην υποχρεωτική ασφάλιση τουλάχιστον 1.500 μέρες ασφάλισης, από τις οποίες 300 μέσα στην τελευταία 5ετία πριν την υποβολή της αίτησης. Για την συμπλήρωση των 1.500 ημερών, λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος ασφάλισης και σε άλλα ταμεία κύριας ασφάλισης (πχ πρώην ΤΕΒΕ και τώρα ΟΑΕΕ, καθώς και ο χρόνος κύριας ασφάλισης στον ΟΓΑ, αλλά και πρόσθετης ασφάλισης αγροτών μετά την 1.1.1998).
2. Δεν υπάγεται στην ασφάλιση άλλου φορέα μισθωτών ή ελεύθερων επαγγελματιών.
3. Δεν είναι ανάπηρος κατά την υποβολή της αίτησης σε ποσοστό άνω του 66,66% (67%).
4. Υποβάλει αίτηση εντός ενός έτους από την διακοπή της υποχρεωτικής του ασφάλισης.
5. Ο προαιρετικά ασφαλισμένος αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τις εισφορές ασφαλισμένου και εργοδότη.
 
Υπολογισμός των εισφορών

Το ποσό των εισφορών, εξαρτάται από την Ασφαλιστική Κλάση στην οποία θα καταταχθεί ο ασφαλισμένος.
Για την κατάταξη σε Ασφαλιστική Κλάση, λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος αποδοχών του τελευταίου 12μήνου πριν την διακοπή της απασχόλησης (οι αποδοχές προσαυξημένες με τις αναλογίες των ΔΠ, ΔΧ διαιρούνται με τον αριθμό των ημερών εργασίας και το πηλίκο της διαίρεσης πολλαπλασιάζεται επί 25 για να βρεθεί ο μέσος μισθός. Ο μισθός αυτός προσαυξάνεται με το ποσοστό αύξησης των συντάξεων από την ημερομηνία διακοπής της εργασίας μέχρι την ημερομηνία υποβολής της αίτησης).
Με βάση το μισθό αυτόν ο ασφαλισμένος κατατάσσεται σε Ασφαλιστική Κλάση επί της οποίας, υπολογίζεται το ποσοστό των εισφορών που θα καταβάλει ο ασφαλισμένος (20% για τον κλάδο κύριας σύνταξης, 8% για τον κλάδο ασθενείας, 6% για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης). Τα Τεκμαρτά Ημερομίσθια των ασφαλιστικών κλάσεων αναπροσαρμόζονται με τα ποσοστά αυξήσεων που χορηγούνται.
  
Ο ασφαλισμένος που συνεχίζει προαιρετικά την ασφάλισή του, μπορεί μετά την συμπλήρωση τριετίας σε κάθε ασφαλιστική κλάση, να ζητήσει με έγγραφη δήλωσή του, την κατάταξη στην αμέσως επόμενη ασφαλιστική κλάση, πριν όμως τη συμπλήρωση του 55ου έτους της ηλικίας του.
 
Συνέπειες από τη μη καταβολή των εισφορών

1. Ασφαλισμένος ο οποίος καθυστερεί να καταβάλει τις εισφορές του για 6 μήνες από την λήξη της περιόδου στην οποία αναφέρονται, τότε ο χρόνος των 6 μηνών δεν λογίζεται ως χρόνος προαιρετικής ασφάλισης.
2. Στην περίπτωση που η καθυστέρηση είναι πέραν του έτους, τότε έχει ως συνέπεια την απώλεια του δικαιώματος συνέχισης της προαιρετικής ασφάλισης. Μπορεί ωστόσο ο ασφαλισμένος να επανέλθει με νέα αίτηση εφόσον συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
3. Καθυστέρηση καταβολής μέχρι τέλους του επόμενου μήνα από τότε που κατέστησαν απαιτητές οι εισφορές, επιβαρύνονται με πρόσθετα τέλη 3% για τον πρώτο μήνα καθυστέρησης και 1% για κάθε επόμενο μήνα
4. Κατά την περίοδο που λαμβάνει επίδομα ασθενείας, δεν υποχρεούται στην καταβολή εισφορών.
 
Δικαιολογητικά που απαιτούνται

1. Αίτηση στο Υποκ / μα ή Παράρτημα του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ του τόπου κατοικίας του ασφαλισμένου
2. Ασφαλιστικά βιβλιάρια
3. Υπεύθυνη Δήλωση του Ν.1599/86 ότι δεν έχει άλλον χρόνο ασφάλισης εκτός αυτού που αναφέρεται στα ασφαλιστικά βιβλιάρια.
4. Θα κληθεί προς εξέταση από την αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή για να διαπιστωθεί αν υπάρχει ποσοστό αναπηρίας.