Η ανάγκη να ενισχυθεί η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών και να αποκτήσουν οι πολίτες πιο ενεργό ρόλο στις επενδύσεις βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας μελέτης με τίτλο «Αποταμιευτικός Λογαριασμός Νοικοκυριών για Επενδύσεις στην Κεφαλαιαγορά. Πρόταση και εκτιμώμενες επιδράσεις», την οποία παρουσίασαν χθες το ΙΟΒΕ και η Euronext Athens στο Χρηματιστήριο Αθηνών, με τους εκπροσώπους τους να εκφράζουν την εκτίμηση ότι οι σχετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να προχωρήσουν το συντομότερο δυνατό. Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και η ελληνική κεφαλαιαγορά επιχειρεί να επανέλθει δυναμικά στον διεθνή επενδυτικό χάρτη. Όπως σημείωσε ο CEO της Euronext Athens, Γιάννoς Κοντόπουλος, «παρά τα πολύ σημαντικά βήματα προόδου που έχουν γίνει, εξακολουθεί να υπάρχει ένα διαχρονικό ζητούμενο: η ενίσχυση της εγχώριας αποταμίευσης και η μεγαλύτερη συμμετοχή των ελληνικών νοικοκυριών στις επενδύσεις και στην κεφαλαιαγορά».

 

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι κρίσεις των τελευταίων ετών αλλά και η εμπειρία του χρηματιστηρίου στα τέλη της δεκαετίας του ’90 δημιούργησαν «ένα κλίμα προβληματισμού, επιφυλακτικότητας και συχνά φόβου απέναντι στις επενδύσεις», τονίζοντας ότι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης απαιτεί «χρόνο, σταθερότητα και κυρίως θεσμούς που ενθαρρύνουν τη μακροχρόνια συμμετοχή».

 

Τα δύο νέα εργαλεία αποταμίευσης και επενδύσεων

 

Η μελέτη προτείνει δύο νέα αποταμιευτικά επενδυτικά εργαλεία για τον ευρύ πληθυσμό, στα πρότυπα αντίστοιχων προγραμμάτων που εφαρμόζονται ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αλλά και σε οικονομίες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Ιαπωνία.

 

Ο πρώτος είναι ο Αποταμιευτικός Επενδυτικός Λογαριασμός (ΑΠΕΛ), ένας ατομικός λογαριασμός για μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε χαρτοφυλάκια κινητών αξιών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η συμμετοχή θα είναι προαιρετική και θα συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα, με την έκπτωση φόρου να αυξάνεται ανάλογα με το ποσό αποταμίευσης και τον χρόνο διακράτησης, έως και πέντε έτη.

 

Η στόχευση αφορά κυρίως τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, ενώ προβλέπεται πλαφόν στα κίνητρα ώστε να συγκρατείται το δημοσιονομικό κόστος.

 

Ο δεύτερος είναι ο Παιδικός Αποταμιευτικός Επενδυτικός Λογαριασμός (ΠΑΠΕΛ), ο οποίος θα ανοίγει με τη γέννηση κάθε παιδιού. Οι πόροι θα επενδύονται μακροπρόθεσμα σε χαρτοφυλάκια παρόμοια με εκείνα του ΑΠΕΛ, ενώ οι γονείς θα μπορούν να καταθέτουν επιπλέον ποσά και να λαμβάνουν δημοσιονομική επιβράβευση. Τα χρήματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς φορολογική επιβάρυνση όταν το παιδί ενηλικιωθεί.

 

Σύμφωνα με τη μελέτη, η πρόταση φιλοδοξεί να δώσει ώθηση στην αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών και να ενισχύσει τη «θωράκιση» της μεσαίας τάξης σε βάθος χρόνου. Την ίδια στιγμή, στοχεύει στην καλλιέργεια αποταμιευτικής κουλτούρας και οικονομικής παιδείας και λειτουργεί συμπληρωματικά απέναντι στις δημογραφικές προκλήσεις της χώρας.

 

«Copy-paste από χώρες που το έχουν πετύχει»

 

Ιδιαίτερα έμφαση έδωσε ο κ. Κοντόπουλος στην ανάγκη η Ελλάδα να υιοθετήσει πρακτικές που ήδη εφαρμόζονται επιτυχημένα στο εξωτερικό.

 

«Το ζητούμενο είναι να βάλουμε τον κόσμο να ξανασκεφτεί γιατί το κάνουν όλοι οι άλλοι σε άλλες χώρες και προοδεύουν με αυτόν τον τρόπο και πώς πρέπει να το κάνουμε κι εμείς. Δεν θα ήθελα να κάνουμε τίποτα καινούριο. Copy-paste, αν γίνεται», ανέφερε χαρακτηριστικά.

 

Ο ίδιος υποστήριξε ότι υπάρχει πραγματική διάθεση από την κυβέρνηση να προχωρήσει η συζήτηση γύρω από τα συγκεκριμένα εργαλεία, ενώ σημείωσε ότι η προσπάθεια εντάσσεται και στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

 

«Αυτό πρέπει να γίνει σύντομα. Aυτή τη στιγμή», δήλωσε ο CEO της Euronext Athens, προσθέτοντας πως υπάρχει «ουσιαστικό ενδιαφέρον από την κυβέρνηση». 

 

Τα οφέλη για την οικονομία και τις επενδύσεις

 

Η μελέτη εκτιμά ότι τα οικονομικά οφέλη της πρότασης είναι σημαντικά σε σχέση με το δημοσιονομικό κόστος.

 

Σε ένα μετριοπαθές σενάριο εφαρμογής κινήτρων για ΑΠΕΛ και ΠΑΠΕΛ, με μέσο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία μπορούν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως.

 

Παράλληλα, κάθε 1 ευρώ δημοσιονομικού κόστους εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του πραγματικού εθνικού εισοδήματος κατά έως και 2 ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας, ενώ η απασχόληση θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 2.000 θέσεις εργασίας υψηλής παραγωγικότητας μέσα στην πρώτη δεκαετία εφαρμογής.

 

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, σημείωσε ότι ακόμη και με ένα σχετικά μετριοπαθές σενάριο κινήτρων «μπορεί κανείς να αναμένει υπερδιπλάσια συσσώρευση κεφαλαίου στο πρώτο έτος μόνο», ενώ ειδικά για τον παιδικό λογαριασμό η συσσώρευση κεφαλαίου «μπορεί να φτάσει έως και τα 3 δισ. ευρώ σε βάθος 18ετίας».

 

Το ευρωπαϊκό μοντέλο που θέλουν να φέρουν στην Ελλάδα

 

Τη σύνδεση της ελληνικής πρότασης με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις ανέδειξε ο Jakub Michalic, Chief Policy Officer της Euronext, τονίζοντας ότι η πρωτοβουλία δεν είναι απομονωμένη αλλά κινείται «σε πλήρη ευθυγράμμιση» με τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

 

Ο ίδιος τόνισε ότι η Ευρώπη καλείται να καλύψει ένα σημαντικό επενδυτικό κενό, αξιοποιώντας τις αποταμιεύσεις που σήμερα παραμένουν ανενεργές ή κατευθύνονται εκτός ευρωπαϊκών αγορών.

 

«Ο στόχος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι να καλύψει το επενδυτικό κενό με τις αποταμιεύσεις και τις καταθέσεις που είναι διαθέσιμες», ανέφερε ο Jakub Michalic, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται «σαφείς κανόνες, διαφανής δομή και ισχυρή εποπτεία του προϊόντος».

 

Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, οι εκπρόσωποι του ΙΟΒΕ, της Euronext Athens και της Euronext υποστήριξαν ότι η ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μοχλό ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία, κινητοποιώντας νέα κεφάλαια προς επενδύσεις και φέρνοντας σταδιακά περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά πιο κοντά στην αποταμίευση και την κεφαλαιαγορά.